10-20 oktober 1980: Dodewaard Anders
|
Zoeken: kernenergie, Den Haag
Uitkomsten
Handtekeningen tegen Borssele 2
Het bestuur van de VMZ (Vereniging Milieuhygiëne Zeeland) overhandigd 3.686 handtekeningen tegen de bouw van de tweede kerncentrale in Borssele aan de voorzitter van de Tweede Kamer. De actie is om kracht bij te zetten voor de eis voor een moratorium op kernenergie: de bouw van kerncentrales moet worden gestopt: eerst moeten bevredigende oplossingen gevonden worden voor de bekende problemen. Daarnaast moet er diepgaand onderzoek, met veel meer financiële steun dan voorheen, worden opgezet naar andere middelen en bronnen waaruit energiebetrokken kan worden.
Afvalvaten in de Hofvijver
Zes activisten worden gearresteerd als de Haagse politie ingrijpt nadat er ‘radioactief afval’ in de Hofvijver is gegooid. In totaal 10 vaten worden door de ruim 40 mensen van het Energie Komitee Zeeland en het Samenwerkingsverband Stop Kernenergie in de vijver gedumpt, als protest tegen het afval beleid van de regering: “dit is even onveilig als opslaan in geologische formaties, in Borssele of dumpen in zee”, stellen ze.
Nederlands plutonium voor VS-kernwapens
Ongeveer 30 mensen van de stroomgroep Stop Kernenergie Den Haag en het IKV protesteren bij het voorlichtingskantoor van het ECN in Den Haag tegen het 'informatie'-materiaal. Als symbolisch protest werd het een stapel materiaal verbrand. Volgens de actievoerders zijn de Nederlandse proefreactoren betrokken bij het kernwapenprogramma in de VS. Brandstof uit de reactoren, zoals de IRI in Delft, wordt naar de VS vervoert waar het in het kernwapenprogramma terecht kan komen, zo is uit onderzoek gebleken. Zelfs minister van EZ (Van Aardenne) moet later toegeven dat dat niet uit te sluiten is.
De Wraak van Jonkheer de Brauw
Zonder twijfel de meest spraakmakende antikernenergie actie uit de periode na Dodewaard '81, vindt plaats in de nacht van 20 op 21 juni in Den Haag. In het ministerie van economische Zaken wordt ingebroken op de afdeling van 't Directoraat-generaal voor Energie.
Zes postzakken papier 'verhuizen', zakken vol dossiers, brieven, notulen, notities, agenda's, etc. De groep die de diefstal pleegt noemt zich 'De Wraak van Jhr. Mr. De Brauw', naar de voorzitter van de stuurgroep die de Brede Maatschappelijke Discussie organiseerde. De Brauw had zich 'teleurgesteld' uitgelaten toen bleek dat het kabinet, ondanks de duidelijke uitslag van de BMD, van plan was om kerncentrales te gaan bouwen.
Een paar dagen na de inbraak komt al de eerste onthulling: de kernenergielobby pleit voor deelneming in de bouw van een tweede snelle kweekreactor. Als er niet snel een positief besluit daar over genomen wordt, zal de nucleaire industrie orders mislopen voor onderzoek en bouw. Hoewel het kabinet dit voorstel liever niet in de Tweede Kamer aan de orde stelt, een meerderheid is waarschijnlijk tegen, reserveren ze al wel geld voor een onderzoeksprogramma en zetten daarmee de Kamer buitenspel.
Uit de volgende serie documenten (gepubliceerd in Bluf! 11-7) blijkt dat de minister van Economische Zaken Van Aardenne en Van Agt, de Commissaris van de Koningin in Noord-Brabant, onderling al hebben besloten dat de nieuwe kerncentrales in Borssele en Moerdijk gebouwd zullen worden. De Vereniging Milieu Defensie eist naar aanleiding hiervan de heropening van het Kamerdebat over de bouw van nieuwe kerncentrales, omdat deze brief nog vóór dat debat is geschreven en goedgekeurd werd door Van Aardenne. CDA en VVD vinden de uitlatingen weliswaar ongelukkig, maar zien geen aanleiding in heropening.
In hetzelfde nummer van Bluf! een onthulling over een 'blanco-cheque' van Van Aardenne aan de Hoogovens-dochter Aldel: f 500.000.000,- extra steun en de garantie dat de kosten van een eventuele sluiting door de staat betaald zullen worden. Van Aardenne bijt vervolgens van zich af, door het publiceren van de gestolen stukken een 'schandelijke zaak' te noemen: "Ik meen dat de kranten er goed aan hadden gedaan als ze dat materiaal niet gepubliceerd hadden (...) Het is een aansporing om meer Watergate's in Nederland te krijgen en dan heb je mooi nieuws."[NRC, 12 juli 1985] Hiermee te kennen gevend dat hij van nog meer geheimen weet die het daglicht niet kunnen verdragen. Ondertussen wordt door de officier van justitie meegedeeld dat men maatregelen overweegt tegen het weekblad Bluf!, omdat ze, onder de kop 'Inbreken kan iedereen', de namen, adressen en vakantieperiodes publiceert van hoge ambtenaren. Begin '87(!) wordt de drukker van dat Bluf!-nummer verantwoordelijk gesteld voor die uitgave, omdat ze niet kunnen zeggen wie verantwoordelijk is voor het desbetreffende nummer.
Tot in het Algemeen Dagblad aan toe verschijnen ingezonden brieven waaruit duidelijk blijkt dat de inbraak bij E.Z. weliswaar afgekeurd wordt, maar dat men nog veel verontrustender vindt dat er inbraken voor nodig zijn om geheime afspraken aan het licht te brengen. Door D'66 wordt het aftreden van Van Aardenne geëist, maar dat gaat niet door, al is 57% van de Nederlandse bevolking het met deze eis eens. Uit diezelfde enquête blijkt dat 58% tegen de bouw van nieuw kerncentrales is en maar 26% vóór.
De derde serie onthullingen (gepubliceerd 25-8) gaan over pogingen om de inspraak procedures te vermijden/versnellen met de betrekking tot de bouw van kerncentrales. Daarbij wordt het duidelijk dat de voorlichters in het rondreizend PKB-circus (Planologische Kern Beslissing) van 2 t/m 6 september, f 1500,- per avond (exclusief reis- en verblijfkosten) verdienen. Hoewel Winsemius (de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer) blijk gaf van zijn ontsteltenis dat hij was gepasseerd in afspraken tussen staatssecretaris Van Amelsfoort en het Industrie en Havenschap Moerdijk over het afslaan van afval aldaar, wordt uit vertrouwelijke notities duidelijk dat hij van die afspraken wel degelijk op de hoogte was en dat zelfs een gedeelte van het geld (20 miljoen) van zijn ministerie afkomstig is.
Verder gaan er nog onthullingen over de gasprijzenpolitiek, de aanbeveling om meer aardgas te exporteren omdat dat de komst van meer kerncentrales noodzakelijk maakt, en over de afspraken rond de orders voor de nieuwe centrales met Frankrijk, die bereid zouden zijn het afval uit Borssele en Dodewaard op te slaan. Die geheime contacten zijn echter door het uitstellen van de bouw in verband met Tsjernobyl (april '86) afgebroken, aldus een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken later.
Door de inbraak is heel wat smerigheid boven tafel gekomen en dat heeft de antikernenergie beweging ongetwijfeld een flinke impuls en de atoomlobby een flinke deuk opgeleverd.
De onthullingen in Bluf!
Bluf! 176, 27 juni 1985
"De Wederopstanding van Jonkheer De Brauw"
Het hoe en waarom van de actie en de eerste onthulling: het kweekreactor-project
Bluf! 178, 11 juli 1985
'Inbreken kan iedereen'
De minister van Economische Zaken Van Aardenne en Van Agt, de Commissaris van de Koningin in Noord-Brabant, blijken onderling al te hebben besloten dat de nieuwe kerncentrales in Borssele en Moerdijk gebouwd zullen worden
Bluf! 183, 15 augustus 1985
Atoomlobby-uitspraken in geheime afspraken over inspraak.
Pogingen om de inspraak procedures te vermijden/versnellen met de betrekking tot de bouw van kerncentrales
Bluf! 187, 12 september 1985
'Wie afval dumpt kan stront krijgen'
Winsemius (de minister van VROM) speelt de brave onschuldige minister. Uit vertrouwelijke notities wordt duidelijk dat hij van afspraken over afvalopslag in Moerdijk wel degelijk op de hoogte was en dat zelfs een gedeelte van het geld (20 miljoen gulden) van zijn ministerie afkomstig is.
Bluf! 190, 3 oktober 1985
'Wat is met het gezag?'
Over de gigantische voordelen die de 'heren Van Aardenne en (topambtenaar) Verberg' de grootverbruikers op hun elektriciteitsrekening willen gunnen.
Bluf! 194, 7 november 1985
'Zeer geheim'
Uitkeringen worden gekort en de gezondheidszorg moet maar inkrimpen. Maar miljarden worden uitgegeven voor nieuw wapentuig en ook het repressie-apparaat kan rekenen op geld. Dat de honger van het bedrijfsleven nog lang niet is gestild blijkt uit deze onthullingen.
Bluf! 196, 21 november 1985
'De wraak van jhr. mr. De Brauw prijst af'
Het aardgas is voor de kleinverbruiker onbetaalbaar geworden. Er profiteren duidelijk andere groepen mensen van dat goedkoop uit de grond gehaalde gas. De Wraak zocht voor je uit wie.
Bluf! 221, 15 mei 1986
'Geloof ze niet!'
Publicaties over Borssele, Siemens, Candu en Ballast Nedam, maar speciale aandacht voor de Franse nucleaire bedrijven en het arme China
Bluf! 221, 15 mei 1986
'De Wraak van justitie'
Justitie start een gerechtelijk vooronderzoek tegen Bluf!. Maar omdat dat geen rechtspersoon is wordt de drukker ('Raddraaier') aangepakt. De achtergronden.
Bluf! 226, 19 juni 1986
'Onderzoeken kan iedereen'
Korte geschiedenis en analyse van de atoomlobby en kernenergie in Nederland
Topnux-conferentie
Een meerdaags bijeenkomst (genaamd 'Topnux') georganiseerd door de European Nuclear Society (een lobby club van kernenergievoorstanders en mensen uit de nucleaire industrie), vindt plaats in het congresgebouw in Den Haag. Het begint met een congres. Het LPTK (Landelijk Platform Tegen Kernenergie, een samenwerkingsverband van zo'n 15 maatschappelijke en politieke groeperingen) organiseert een picketline waar 50 mensen aan mee doen. De politie is massaal aanwezig, maar de meeste bezoekers zijn al heel vroeg het gebouw binnen geloodst. Er is nog een persconferentie waar een nieuwe brochure ('Het dossier kernenergie kan gesloten worden') wordt gepresenteerd en waar Tsjechische activisten informatie geven over de pogingen van de westerse nucleaire industrie vaste voet aan de grond te krijgen in Oost-Europa.
Een affiche, gemaakt ter herinnering aan de ramp in Tsjernobyl, wordt landelijk door meer dan 60 groepen verspreidt en geplakt
Demonstratie 'Don't nuke the climate' tijdens milieuconferentie
Van 13 tot 24 november vindt in Den Haag de COP-6 conferentie plaats. Op deze grote VN-milieuconferentie (de vorige was in Kyoto) moeten afspraken worden gemaakt over het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen. De nucleaire lobby probeert dat uit te buiten door kernenergie als oplossing te presenteren. Hoewel ze op de vorige conferenties volop aanwezig waren, waren hun resultaten gering. Nu proberen ze kernenergie als een van de middelen goed gekeurd te krijgen, die landen mogen inzetten om hun emissiedoelstelling in het buitenland te halen. In vaktermen heten die middelen 'Clean Development Mechanisms'. De conferentie wordt een fiasco voor het milieu: er wordt helemaal geen afspraak gemaakt over de implementatie van eerdere normen. Er worden veel milieuacties gevoerd tijdens de hele conferentie en 13 november is uitgeroepen tot No Nukes dag. In de nacht ervoor worden er posters geplakt, waar meteen al een aantal mensen bij worden gearresteerd. ’s Middags is er een ‘don’t nuke the climate’ demonstratie. Er nemen ongeveer 50 mensen aan deel die niet eens in de buurt van de congresplek mogen komen. In een park wordt de demonstratie ontbonden. Hoewel minister Pronk (voorzitter van de conferentie) van tevoren heeft gezegd dat ruim baan gegeven moet worden voor protest (dat zou zijn beleid alleen maar ondersteunen) is de Haagse politie altijd in grote getale aanwezig en grijpt vaak hard en snel in. Er is een samenscholingsverbod in de buurt van het congrescentrum, maar toch lukt het veel groepen om acties te laten slagen.
Veel arrestaties bij verboden demonstratie
Als duidelijk is dat de COP6-conferentie gaat mislukken en een aantal landen onder aanvoering van de VS implementatie van eerder gemaakte afspraken saboteert, wordt er overhaast een ‘walk of shame’ georganiseerd. Deze demonstratie zal langs een aantal ambassades gaan die proberen kernenergie op de agenda van de conferentie te krijgen: VS, Japan, Canada, China en India. De politie verbiedt de demonstratie (er zouden niet genoeg agenten zijn voor ‘begeleiding’, en het zou niet precies 48 uur van tevoren aangemeld zijn). Als na lang heen en weer gepraat het overgrote deel van de betogers toch vanaf het Malieveld de straat op loopt om met de demonstratie beginnen, komen van alle kanten ME-bussen die iedereen klem rijden: politie genoeg blijkbaar. Iedereen wordt ingesloten en gearresteerd: 129 demonstranten zitten tot laat in de middag vast en een aantal die anoniem wensen te blijven nog langer. Zoveel arrestaties is in Nederland nog niet eerder voorgekomen bij een anti-kernenergie demonstratie.
PvdA: ga niet akkoord met langer openblijven Borssele!
Greenpeace biedt 50.000 handtekeningen aan aan PvdA-leider Wouter Bos om daarmee de druk op de PvdA te vergroten om niet akkoord te gaan met langer open blijven van de centrale in Borssele. De PvdA en CDA zijn bezig met onderhandelingen voor een nieuw kabinet en Borssele lijkt open te blijven door dat de PvdA het als 'wisselgeld' gebruikt in de onderhandelingen. Samsom (ex-Greenpeace campagneleider nucleair en nu PvdA-kamerlid) zegt dat er nog niets besloten is en dat het 'een hard punt' is voor de PvdA. Kernenergie staat dan voor het eerst op de formatieagenda. (Niet veel later breken deze onderhandelingen en na een korte formatie komt er een kabinet CDA, VVD en D'66 die besluiten Borssele tot minstens 2013 open te houden)
Greenpeace boos: radioactief afval in Hofvijver
In ongekend sterke bewoordingen ("energiebeleid kabinet rampzalige draaikonterij") typeert Greenpeace het beleid van dit kabinet. Vlak voor het kamerdebat over de sluiting van Borssele, en nadat D66 gezegd heeft akkoord te gaan met langer open houden, gooit de actiegroep 200 vaten met 'kernafval' in de Hofvijver, vlakbij de Tweede Kamer. "Dit kabinet, inclusief D66 dat zegt tegen kernenergie te zijn, doet net of het openhouden van kerncentrale Borssele weinig nadelen heeft, omdat de reactor er nu eenmaal toch al staat. Maar kernenergie is nooit veilig," aldus Greenpeace. "Borssele produceert elke tien jaar 200 afvalvaten met hoogradioactief afval. Alleen daarom al is kernenergie nooit een oplossing voor klimaatverandering. Daarnaast zijn er de veiligheidsrisico’s. Borssele is met haar 32 jaar al één van de oudste kerncentrales ter wereld en kerncentrales zijn een gevaarlijk zwakke plek voor terrorisme." Kamerleden en andere belangstellenden krijgen door Straattheater Bries11 een nota overhandigd over 'het kind van de rekening' van kernenergie. Vooral D66 -'windvaan inzake Borssele'- krijgt er van langs.
Bezoekers kernenergie-bijeenkomst weigeren hapje eten
Activisten van WISE in witte pakken en mondkapjes, bieden bezoekers van een Clingendael-seminar in Den Haag over de toekomst van kernenergie in Europa 'radioactief' voedsel aan. De bezoekers gaan niet in op het aanbod om een hapje te nemen van zwijnenvlees uit het zuiden van Duitsland (nog steeds besmet door Tsjernobyl), vis uit de Ierse Zee (Sellafield lozingen), paddestoelen uit Oekraïne, of noten en spinazie uit Turkije (Tsjernobyl). Motto: "If nuclear power is the answer, it must have been a pretty stupid question".