30 november 1983: Blokkade uranium: weg van de snelweg
|
Zoeken: in, Borssele 1, Zeeland
Uitkomsten
- Installatie:
- een actie op, in, of in de onmiddellijke omgeving van een nucleaire installatie.
- Borssele 1:
- de kerncentrale plus nieuw geplande
Blokkade Borssele
Ook als reactie op Tsjernobyl een blokkade in Borssele, georganiseerd door 'Stop Borssele' en het Zeeuws Platform tegen Kernenergie. Deze openbaar aangekondigde blokkade verloopt zonder ingrijpen van de politie. Er nemen ongeveer 400 mensen aan deel. Een deel van de poorten wordt met kettingen afgesloten. De middagploeg is al uren eerder in de centrale aanwezig. De (nieuwe) directeur van de KCB: "We hebben begrip voor de onrust, die onder de bevolking is ontstaan door de ramp in de Russische kerncentrale. Daarom willen we niet provoceren".
'Geest van Tsjernobyl' waart rond op terrein kerncentrale
'De Geest van Tsjernobyl' waart rond op het terrein van de kolen- en kerncentrale in Borssele. In alle vroegte worden drie punten bezet: de koelwaterinlaat van de kerncentrale en twee hoge opslagtanks op het terrein van de conventionele centrale. De beveiligingsdienst heeft niets in de gaten totdat de bezetting al lang een feit is en de autoriteiten wentelen zich in allerlei bochten om maar duidelijk te maken dat niemand op het terrein van de kerncentrale is geweest en dat dat ook niet mogelijk is. Ze vergeten er wel bij te zeggen dat de koelwaterinlaat een zeer essentieel onderdeel van de kerncentrale is. Ze voelen ook wel enige nattigheid, want enkele weken later wordt de omheining verbeterd. De politie treedt niet op tegen de bezetters/sters en om 12 uur 's middags wordt de actie beëindigd.
De actie is enerzijds bedoeld om de aandacht te vestigen op het OSART-rapport over de veiligheid van de kerncentrale en anderzijds als publiciteitsactie voor de grote, massale actiedriedaagse op 24, 25 en 26 april 1987, met een manifestatie, een demonstratie en een 28-urige blokkade als herdenking van het ongeluk in Tsjernobyl.
Het OSART-rapport is een onderzoek naar de veiligheid van Borssele door het Internationaal Atoom Energie Agentschap, in opdracht van de Nederlandse regering naar aanleiding van Tsjernobyl. Uit dat rapport blijkt dat er nogal wat gebreken zijn aan de kerncentrale; zo blijkt dat er niet genoeg brandstof zit in de noodaggregaten, dat er niet genoeg gasmaskers zijn, dat veel controlelampjes het niet doen, etc. De Nederlandse versie van het rapport wijkt op die onderdelen sterk af van de originele Engelse versie.
Bijscholingsmateriaal voor personeel kerncentrale
Vijfentwintig actievoerders/sters solliciteren bij de kerncentrale in Borssele. Aanleiding daarvoor is een IAEA (Internationaal Atoom Energie Agentschap) rapport waarin de kerncentrale er niet goed afkomt: er is te weinig personeel, de bijscholing ontbreekt of is slecht, veel controle lampjes zijn kapot, tekeningen van bedradingen kloppen niet, etc. De actievoerders hebben bijscholingsmateriaal bij zich over hoe een kerncentrale stilgelegd kan worden. De PZEM als eigenaar van Borssele zegt echter geen personeel nodig te hebben en de poort blijft dicht. De actie is gelijktijdig met een debat in de Tweede Kamer over de veiligheid van de kerncentrale. De reactor is overigens stilgelegd voor de jaarlijkse splijtstofwisseling.
Wake voor behoud Moeder Aarde
De Franciscaner Vredeswacht houdt een nachtwake voor de kerncentrale in Borssele die de 19de weer is opgestart. Ondanks de koude nemen ruim dertig mensen aan de wake deel. Het thema is: ‘Samen waken tot behoud van Moeder Aarde en haar bewoners op een plaats waar angstaanjagende risico's worden genomen'. De wakende Franciscanen hebben nogal wat last van baldadige schooljeugd.
'Nooit meer Tsjernobyl - Borssele dicht!'
Eén jaar na het ongeluk met de kernreactor in het Russische Tsjernobyl vindt een 28 uurs blokkade plaats van de kerncentrale in Borssele onder het motto: “Nooit meer Tsjernobyl - Borssele dicht!”. Dit is een van de grotere directe acties in de geschiedenis van de antikernenergie-beweging in Nederland.
Vanaf vrijdagmiddag 24 april wordt een tentenkamp ingericht. Zaterdagmorgen om 10 uur begint de 28-uurs blokkade van alle 10 (!) poorten van het complex. Bij het begin zijn ongeveer 2.500 mensen aanwezig, een aantal dat gestadig oploopt. ‘s Middags is er een onverwachte blokkade van de Pechiney fabrieken. Pechiney is hoofdafnemer van de stroom van Borssele, heeft contracten met een prijs ver onder de kostprijs (waardoor andere consumenten Pechiney subsidiëren), en het moederbedrijf is zelf ook betrokken bij verschillende onderdelen van de kernenergieketen. De politie, duidelijk niet voorbereidt, grijpt zeer hard in. Als het de ‘gewone platte pet’ niet lukt, wordt de ME ingezet om de blokkade te breken. De eerste stenen en kluiten aarde vliegen door de lucht. Maar uiteindelijk worden de activisten bij de fabriek verdreven. ‘s Nachts breken er bij de kerncentrale felle gevechten uit tussen een groep ‘autonomen’ en de ME. Er vallen veel gewonden onder de laatsten. Tot in september 1990 aan toe verschijnen er regelmatig artikelen in de pers over de gevolgen voor het peloton ME dat 's nachts 'de autonomen' tegenkwam. In een artikel in het Tijdschrift voor de Amsterdamse Politie van februari 1992 wordt onthuld dat er ME’ers klaar lagen met getrokken pistolen en karabijnen om demonstranten die door de ME-linie heen zouden breken neer te schieten.
Op het inderhaast bij elkaar geroepen overleg op zondagmorgen vroeg met vertegenwoordigers van alle blokkadegroepen, is veel kritiek op de rellen, maar iedereen wil wel doorgaan met blokkeren tot de afgesproken tijd. Zondag om 2 uur wordt de blokkade afgesloten met een demonstratie die (op aandringen van de dorpsbewoners die hun zondagsrust verstoort dreigen te zien) buiten het dorp begint. Ruim 5000 mensen nemen deel waarna de actie afgesloten wordt met een manifestatie op het tentenkamp. De ME dreigt nog even door haar aanwezigheid en de pogingen tot arrestaties het feest te verstoren. In totaal worden het actie-weekend 650 politieagenten ingezet. De hetze van de Telegraaf tegen de actie is weer ouderwets, het lukt ze al om van tevoren een subsidie (fl 1.000) van de gemeente Arnhem voor activiteiten rond 1 jaar Tsjernobyl, in een kwaad daglicht te stellen. De wethouder ziet zich bijna genoodzaakt af te treden.
Zeeland veilig - Stralend zeeland
In Zeeland wordt onder het motto “Zeeland veilig” de opening gevierd van (de weg over) de stormvloedkering. ‘Stop Borssele’ demonstreert omdat ze dat motto toch wat overdreven vindt: er is immers ook nog een kerncentrale en een opslagplaats voor radioactief afval. De actiegroep past de officiële leus dan ook wat aan: ‘Zeeland veilig - stralend Zeeland’, en stelt in "De weg die vandaag door de overheid wordt geopend is één van de vijf wegen die door diezelfde overheid hermetisch zal worden afgesloten bij een ramp met radioactief materiaal.
Rampenplannen Borssele werken niet
Op deze zondagmiddag is er een actie waar nog veel mensen lang glimlachend aan terug zullen denken. Plaats van handeling; de snelweg A-58 van Goes richting Bergen Op Zoom. Doel: het aantonen dat evacuatie van de Zeeuwse bevolking in geval van een ongeluk met de kerncentrale in Borssele onmogelijk is. Ruim 80 mensen van de groep ‘Nooit meer Tsjernobyl’ nemen deel aan de actie met groot materieel: 2 brandweerauto's, motoren, een ambulance en veel gevoel voor drama. Nagespeeld wordt een rampenplanoefening; al het Zeeland uitgaande verkeer wordt van de snelweg een parkeerplaats opgeleid en gecontroleerd op radioactiviteit en de inzittenden worden geënquêteerd, o.a. met de vraag: "Hoelang bent u de laatste 24 uur in kontakt met de buitenlucht geweest?". Op een normale niet al te drukke zondagmiddag blijkt er al snel een kilometers lange file te staan. Een deel van de actievoerders staat aan het einde van de parkeerplaats stencils uit te delen met daarin de inhoudelijke argumentatie tegen het houden van dergelijke oefeningen; ze zijn er alleen maar om de acceptatie van kernenergie te vergroten, terwijl er geen enkel reëel evacuatie-scenario te verzinnen is, daarom; Stop Kernenergie.
De actie is zo professioneel opgezet en uitgevoerd dat de politie denkt dat het om een echte oefening gaat en helpt het verkeer te regelen en na afloop zelfs helpt al het materiaal weer in de busjes te laden. Ook de meeste automobilisten zien 's avonds op het journaal pas dat het om een actie gaat.
'Secret Service' op zoek naar kerncentrale
De Secret Service Borssele (SSB) zoekt naar illegale activiteiten bij de Zeedijk. Aanleiding voor het bezoek zijn geruchten dat er, zonder bouwvergunning, toch een kerncentrale gebouwd zou zijn. Activisten van ‘Stop Borssele’ willen op deze ludieke manier duidelijk maken dat kort daarvoor de in 1969 afgegeven bouwvergunning nietig is verklaard. Boeren die op grond van die bouwvergunning een schadevergoeding hebben geëist, worden naar huis gestuurd met de mededeling dat er planologisch op de plaats van de kerncentrale niets veranderd is, omdat de bouwvergunning, wegens het ontbreken van geen-bezwaar van Gedeputeerde Staten van Zeeland niet geldig is. En er officieel dus helemaal geen kerncentrale op die plek staat.
De voorlopige conclusies van de Secret Service Borssele zijn duidelijk: "Het terrein van de zich P.Z.E.M. noemende fabriek blijkt behalve een kolen gestookte fabriek ook een nucleair gestookte fabriek te herbergen." Illegaal.
Burgemeester Borssele ‘neemt de benen’
Burgemeester Van den Heuvel van de gemeente Borsele (met één ‘s’) vertrekt. Op de afscheidsreceptie in Heinkenszand neemt de SSB (de Secret Service Borssele) de kans waar om nog eens te wijzen op de onfrisse zaken die onder zijn verantwoordelijk hebben plaatsgevonden. Dat het hem “gelukt is van werkkring te veranderen, is zowel voor hem, als voor de gehele Zeeuwse gemeenschap, een blijde boodschap”, aldus een begeleidend pamflet.
Naast de uitkomst van de inspectie op 30 september (‘er bevindt zich een kerncentrale op het terrein van PZEM’) overhandigd de SSB de oud-burgemeester een vat ‘radioactief afval’. “Daarmee willen we duidelijk maken dat wij, als bewoners, met de rotzooi blijven zitten, terwijl u, als verantwoordelijk bestuurder, de benen neemt”.
Op het dak van de portiersloge
Het lukt zo’n 15 activisten van ‘Stop Borssele’ om op het dak van de portiersloge van de kerncentrale in Borssele te klimmen. Hoewel de beveiligingsdienst en de politie snel ter plekke zijn, wordt niet ingegrepen. Na een half uur verlaat iedereen vrijwillig het terrein. ‘Stop Borssele’ vindt dat eerst de kerncentrales (de producenten van het radioactieve afval) dicht moeten, voordat er gepraat kan worden over de minst slechte opslag methode. De COVRA opslag faciliteit is dus onacceptabel.